Hoa Quyền (划拳) – Trò chơi dân gian Trung Hoa mang thông điệp tốt lành

Hoa quyền 划拳 /huá quán/ là một phong tục dân gian truyền thống của người Hán tại tỉnh Thiểm Tây, thường xuất hiện trong các buổi uống rượu, tiệc tùng, còn được gọi bằng nhiều tên khác như 豁拳 (hoát quyền), 猜拳 (đoán quyền), 拇战 (đấu ngón tay).

Hoa quyền bắt nguồn từ các “tửu lệnh bằng cử chỉ tay” thời nhà Đường, đến sau thời Ngũ Đại thì dần hình thành quy tắc cố định. Luật chơi cơ bản là: hai người đồng thời ra tay và hô số, nếu con số được hô trùng với tổng số ngón tay của cả hai bên thì người đó thắng, người thua phải uống rượu.

Là một loại tửu lệnh truyền thống của người Hán, hoa quyền vừa mang tính kỹ thuật, vừa có tính đối kháng, kết hợp tiếng hô, cử chỉ tay để khuấy động không khí bàn tiệc, làm tăng sự náo nhiệt và hứng khởi khi uống rượu.

Trong dân gian, “划拳 (huá quán)” được xem là cách gọi thông dụng của “tửu quyền”. Tửu quyền vốn xuất phát từ văn hóa tửu lệnh cổ đại, mục đích chính là mời rượu – trợ hứng.
Nguồn gốc của nó có thể truy ngược đến văn hóa tửu lệnh thời cổ, với ghi chép sớm trong 《韩诗外传》 thời nhà Hán. Thời Hán cũng đã xuất hiện hình thức “觞政” – tức người điều khiển tửu lệnh trong yến tiệc.

Ban đầu, tửu lệnh là một trò chơi trên bàn tiệc: mọi người cử ra một người làm “lệnh quan”, những người khác lần lượt nghe lệnh, đọc thơ, đối câu hoặc chơi trò quy ước, ai phạm lệnh hoặc thua sẽ bị phạt uống rượu. Vì thế, trò này còn được gọi là “hành lệnh ẩm tửu”.

Theo thời gian, hoa quyền phát triển thành một hệ thống độc lập, với nhiều biến thể như: Không quyền, Nội quyền, Ngũ độc quyền, Ngũ hành sinh khắc lệnh, Thất tinh cản nguyệt lệnh, Nhất nguyệt tam tiệp lệnh…

Hoa quyền theo số ngón & câu hô truyền thống

Cách chơi truyền thống là: hai người cùng lúc ra một tay, đồng thời hô tổng số ngón tay của cả hai. Nếu cả hai cùng đoán đúng hoặc cùng đoán sai thì tiếp tục, cho đến khi có một người đoán đúng – người kia uống rượu.

Quy ước số ngón tay:

1. Nắm tay: 0
2. Ngón cái: 1
3. Hai ngón hình chữ “V”: 2
4. Ký hiệu “OK”: 3
5. Bốn ngón: 4
6. Năm ngón: 5

Trong tụ họp bạn bè, các tổng số thường được gọi bằng câu cát tường, ví dụ:

• 0 – 0: Bảo một đôi
• 1: Nhất tâm kính
• 2: Ca lưỡng hảo
• 3: Tam đào viên
• 4: Tứ quý tài
• 5: Ngũ khôi thủ
• 6: Lục lục thuận
• 7: Thất cái xảo
• 8: Bát thất mã
• 9: Cửu liên hoàn
• 10: Mãn đường hồng

Tại một số địa phương như Du Lâm, cách hô còn khác, ví dụ: Nhất định cao, nhị nhân hảo, tam tinh chiếu, tứ hỉ tài, ngũ khôi thủ, lục đại thuận…

Phạm vi và nguyên tắc hô số

Khi hoa quyền, người chơi vừa duỗi ngón tay vừa hô số, phạm vi số hô từ 1 đến 10, và bắt buộc kèm theo những câu mang ý nghĩa cát tường.

Số chữ trong câu hô không cố định, thay đổi theo vùng miền và tập quán địa phương. Người chơi thường lấy hơi, nâng giọng, hô to rõ, tạo nên nhịp điệu rộn ràng trên bàn tiệc.

Ví dụ các kiểu hô phổ biến:

• Hai chữ: Nhất định, Lưỡng hảo, Tam nguyên, Tứ hỉ, Ngũ khôi, Lục thuận, Thất xảo, Bát tiên, Cửu trường, Toàn phúc.
• Ba chữ: Nhất định chung, Lưỡng tương hảo, Tam nguyên lang, Tứ phát tài, Ngũ kinh khôi, Lục lục thuận, Thất xảo đồ, Bát thất mã, Cửu cửu trường, Toàn phúc thọ.
• Bốn chữ: Nhất định chung thân, Lưỡng tương tình nguyện, Tam tinh cao chiếu, Tứ quý phát tài, Ngũ tử đăng khoa, Lục lục đại thuận, Thất xảo thành đồ, Bát tiên quá hải, Cửu cửu trường thọ, Toàn gia phúc lộc.

Cả bàn tiệc lần lượt chơi xuống, hô ra hào khí, hô ra men rượu, khiến không khí từ tĩnh lặng trở nên náo nhiệt, tràn đầy tiếng cười.

Cách gọi theo số ngón tay

Trong hoa quyền, mỗi con số đều gắn với những câu chúc quen thuộc, mang ý nghĩa tốt lành:

0 (nắm tay): gọi là “Bình quyền đối”

• 1: Nhất điều long, Nhất đĩnh kim, Nhất phu đương quan
• 2: Ca lưỡng hảo, Tịnh đế liên, Lưỡng gia hảo, Song hỉ lâm môn
• 3: Tam tinh chiếu, Tam dương khai thái, Tam nguyên cập đệ, Tam kết nghĩa
• 4: Tứ hỉ tài, Tứ quý phát tài, Tứ quý như ý
• 5: Ngũ khôi thủ, Ngũ hoa thông, Ngũ kỷ khôi
• 6: Lục lục lục, Lục lục thuận
• Trong 左传 có nói: Quân nghĩa, thần hành, phụ từ, tử hiếu, huynh ái, đệ kính — gọi là “lục thuận”.
• 7: Thất cá xảo, Thất tiên nữ, Thất tịch, Thất tử đoàn viên
• 8: Bát thất mã, Bát đại tiên, Bát đại thọ
• 9: Cửu liên hoàn, Cửu trùng thiên, Cửu mã khoái, Khoái thăng quan, Cửu long bàn trụ
• 10: Mãn đường hồng, Toàn lai liễu, Hợp gia hoan, Thập toàn thập mỹ

Những câu hô như “Ngũ khôi thủ”, “Bát thất mã” được truyền miệng đến tận ngày nay, vừa mang ý nghĩa cát tường, vừa gợi tích xưa, khiến hoa quyền trở thành một dạng diễn ngôn văn hoá, chứ không đơn thuần là trò uống rượu.